AUGUST 2017 OUT NOW!!
SECTION A
SECTION B
HOME
MAGAZINE
 
 
HIP BIKE & TRAVEL
2016
LEARNING
LET’S TALK ABOUT RIDE
มักโข่

เนื่องด้วยเชียงใหม่เป็นจังหวัดที่เรียกได้ว่าเป็นสวรรค์ของนักปั่น โดยเฉพาะจักรยานเสือภูเขา เพราะมีป่าและภูเขาอันอุดมสมบูรณ์ไว้ให้เหล่าเสือร้ายใจซนๆ ได้เลือกฝึกซ้อมและคลุกฝุ่นกันอย่างไม่ขาดสาย สิ่งหนึ่งที่เป็นเอกลักษณ์ของคนเชียงใหม่หรือคนเหนือ ก็คือการมีภาษาและสำเนียงอันไพเราะเสนาะหูที่เรียกว่า ‘คำเมือง’ หรือ ‘กำเมือง’ และยิ่งไปกว่านั้นเมื่อคนเหนืออย่างเราๆ ชอบปั่นจักรยานเสือภูเขาแนวเข้าไปลุยๆ แล้วละก็ ผมว่ามันเป็นการบูรณาการระหว่างการออกกำลังกายอย่างการปั่นจักรยาน และการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมการอู้กำเมือง เข้ากันได้อย่างแยบยลและลงตัว 

กำเมืองที่มักถูกหยิบมาใช้ระหว่างการตะลุยในป่านั้นมีได้หลายสถานการณ์ ไม่ว่าจะเป็นตั้งแต่การอุทานตกใจ การแจ้งเตือนเพื่อนๆ ให้ระวังถึงภูมิประเทศอันน่าสะพรึง รวมไปถึงการอธิบายอิริยาบถและเทคนิคการปั่นต่างๆ เป็นต้น วันนี้เรามาศึกษากำเมืองเหล่านี้กันครับ เริ่มจากคำศัพท์ง่ายๆ คือภูมิประเทศแบบต่างๆ ที่เจอประจำในป่ากันครับ



‘จิ๊ง’ แปลว่าชัน ชันจนน่าใจหาย! สามารถใช้กับทั้งทางขึ้นหรือทางลงก็ได้ เช่น “ทางขึ้นไปบ้านแม่ใน จิ๊งมาก” หรือ “ทางลงสามศรสนามล่าสุด โคตรจิ๊งเลย” เป็นต้น ต่อไป ‘ป่าโข่’ มันก็แปลว่าป่านั่นแหละครับ แต่จะออกแนวโพรงหญ้าข้างทางรกๆ ซะมากกว่า มักจะใช้ในกรณีที่ปั่นลุยๆ เข้าไป เช่น ปั่นหลุดโค้งพุ่งเข้าป่าโข่ไปเลย เป็นต้น จะไม่ใช้ว่า A: เธอๆ วันนี้ไปปั่นที่ไหนเหรอ B : อ๋อ วันนี้เราปั่นเสือภูเขาเข้าป่าโข่... แบบนี้ ไม่ใช้กันครับ 

เมื่อมีป่าโข่แล้ว ก็ต้องมี ‘ขี้เปอะ’ มันก็คือขี้โคลนนั่นแหละครับ เวลาเจอทางหลังฝนตกใหม่ๆ ท่านก็ต้องปั่นผ่าน ‘ขี้เปอะ’ เป็นเรื่องธรรมชาติ ยิ่งร้ายไปกว่านั้นหากจะต้องปั่นผ่าน ‘ขี้เปอะ’ ที่เต็มไปด้วยร่องของล้อรถที่ผ่านไปผ่านมา มันอาจะทำให้เสียการทรงตัวจนต้องปลดคลีทและเอาเท้าไปจุ่ม ‘ขี้เปอะ’ ได้ง่ายๆ เลย นอกจากนี้ พื้นดินแบบต่างๆ ก็เป็นปัจจัยที่ส่งผลอย่างมากต่อนักปั่นเช่นกัน ลักษณะดินที่นักปั่นจะต้องระวังกันหน่อยก็คือ ‘ดินพุ่ย’ ซึ่งก็คือดินที่ร่วน เวลาปั่นขึ้นเนินที่มี ‘ดินพุ่ย’ ล้อก็จะฟรีหากรอบจัดเกินไป เวลาปั่นเข้าโค้งเร็วๆ ที่หัวโค้งมี ‘ดินพุ่ย’ ก็จะแหกโค้งเข้าป่าโข่ง่ายๆ หรือทางลงที่มี ‘ดินพุ่ย’ ก็อาจจะต้องชะลอและค่อยๆ เลี้ยงเบรคกันหน่อย หากบีบเบรคแรงจนล้อล็อค ทีนี้ล่ะ เตรียมลงไปนอนกองให้เพื่อนๆ ถ่ายรูปประจานในสังคมออนไลน์ได้เลย
 
 

นอกจากลักษณะภูมิประเทศแล้ว ก็ยังมีคำศัพท์กำเมืองที่ใช้เรียกปรากฏการณ์อย่างหนึ่ง ที่หากใครคิดจะปั่นเสือภูเขาแล้ว คงจะหนีไม่พ้นแน่ๆ

‘ผะแล้ด’ เป็นอาการที่เวลาล้อจักรยานที่กำลังวิ่งข้ามหินก้อนหนึ่ง หรือรากไม้ที่เรียงตัวค่อนข้างจะขนานหรือเฉียงไปกับทิศทางการวิ่งของรถ ทำให้ล้อหน้าหรือล้อหลังพลัดตกจากวัตถุนั้นๆ อาการนี้จะเกิดขึ้นชั่วพริบตาเดียว ส่วนใหญ่จะไม่ส่งผลต่อการปั่น  นักปั่นส่วนใหญ่เมื่อเกิดอาการ ‘ผะแล้ด’ บะหินหรือรากไม้ ก็จะแค่สะดุ้งหรือตกใจ และอุทานออกมาเงียบๆ คนเดียวเท่านั้น วิธีจัดการคงจะต้องมองทางไปข้างหน้าแต่เนิ่นๆ เพื่อสังเกตและจะได้หลบสิ่งกีดขวางได้ อาการต่อมามีความเสี่ยงต่ออันตรายเพิ่มอีกนิดคือ ‘แถ’ เป็นอาการที่มักจะเกิดจากเวลารถวิ่งมาด้วยความเร็วแล้วต้องเข้าโค้ง ซึ่งโค้งอาจจะมีใบไม้แห้งหรือดินทรายที่ลื่น ทำให้ล้อหน้าแถออกโค้งไป วิธีลดความเสี่ยง อาจจะต้องเช็คลมยางไม่ให้แข็งเกิน และเลือกยางที่มีลักษณะของดอกยางที่เหมาะกับสนามนั้นๆ     

        แรงขึ้นไปอีกคือ ‘ปักขวิด’ อาการที่ล้อหน้าหยุดกะทันหันแล้วล้อหลังพร้อมกับตัวนักปั่นหมุนข้ามผ่านล้อหน้า ตีลังกาข้ามแฮนด์รถ ซึ่งจะตรงกันข้ามกับคำว่า ‘ตากหงาย’ (อาจเติมคำว่า โต้ม เป็นตากหงายโต้ม เพื่ออรรถรสในการพูด) คืออาการที่ทั้งคนทั้งรถหงายไปข้างหลัง ผมเป็นบ่อยๆ เวลาขึ้นทางที่ชันมากๆ แล้วรอบขาหมดไปดื้อๆ เท้าก็ปลดคลีทไม่ทัน ทำให้ทั้งคนทั้งรถ ‘ตากหงาย’ ไปข้างหลัง ทั้งสองคำนี้อาจจะทำคอมโบเซ็ตกับคำว่า ‘ปิ้นจะลิ่น’ คืออาการที่ลงไปนอนกับพื้นโดยผ่านวิธีการตีลังกาหลายๆ ตลบนั่นเอง ซึ่งเมื่อลงไปนอนกับพื้นดินนุ่มๆ ในป่าแล้ว อาการนอนแผ่หลาอยู่อย่างนั้น อาจจะใช้คำเปรยว่า ‘ปากก้าบดิน’ หรือปากคาบดิน โดยที่จริงปากอาจจะคาบหรือไม่คาบดินจริงๆ ก็ได้ โดยอาการ ‘ปักขวิด’ นี้ อาจมีสาเหตุมาจากตอนที่นักปั่นต้องไหลลงทางชันมากๆ แต่สมดุลร่างกายถ่วงไปฝั่งแฮนด์มากเกินไป เมื่อล้อหน้าถึงพื้นก่อน โช้คอัพยุบจนสุดแล้ว ตัวนักปั่นที่มีคลีทติดกับบันได ก็พุ่งทะยานข้ามล้อหน้าไปอย่างที่อธิบายไว้ตอนต้น 

        วิธีแก้นี้อาจจะต้องใช้เวลาฝึกการบาลานซ์น้ำหนักให้ดี หากเคยดูคลิปชิงแชมป์ระดับโลก ก็จะเห็นว่าเวลานักปั่นมืออาชีพเหล่านั้นกำลังลงทางชันๆ หรือ ด่านหินก้อนเท่ารถเต่า เขาจะเหยียดแขนจนสุด จนให้สะโพกและเอวไปอยู่ข้างหลังของเบาะนั่ง ทำให้น้ำหนักตัวไม่โถมไปด้านหน้ารถจนเกินไป ในทางตรงกันข้าม อาการ ‘ตากหงาย’ ขณะปั่นขึ้นเนินชัน แก้โดยการเลื่อนตำแหน่งการนั่งบนเบาะไปด้านหน้าให้มาก ซึ่งอาจใช้สำนวนว่า ‘เอาฮุขี้ไปไว้ตี้ป๋ายเบาะ’ รวมกับการก้มตัวและหัวไปไว้ใกล้แฮนด์มากที่สุด ทีนี้น้ำหนักตัวก็จะถ่วงไปด้านหน้าของรถอาการ ‘ตากหงาย’ ก็จะหายไป แต่ระวังล้อหลังจะ ‘ผะแล้ด’ นะครับ

 

นอกจากปรากฏการณ์อันไม่พึงประสงค์แล้ว ยังมีศัพท์ที่ใช้เรียกเทคนิคการปั่นต่างๆ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการตะลุยภูมิประเทศอันหลากหลายได้ดียิ่งขึ้น เช่น ‘เหงี่ยง’ หรือเอียง มักจะใช้กับการ ‘เหงี่ยงรถ’ เพื่อบาลานซ์ตัวนักปั่นกับจักรยานขณะเข้าโค้ง เทคนิคนี้จะเห็นได้ชัดในนักปั่นจักรยานประเภทดาวน์ฮิลล์ เวลาเข้าทางโค้งนั้นตัวนักปั่นเองจะยังคงบาลานซ์ร่างกายให้ค่อนข้างตรง แต่รถจะ ‘เหงี่ยง’ เพื่อรับกับโค้ง บางกรณีนักปั่นที่ท่าเยอะหรือแรงเกินไปก็อาจจะเกิดอาการ ‘เหงี่ยง’ ลงข้างทางก็เป็นได้เช่นกัน นอกจากนี้ก็มีคำว่า ‘กี้บ’ หรือคีบนั่นเอง เป็นเทคนิคการ ‘กี้บรถข้าม’ สิ่งกีดขวางต่างๆ เช่น หลุม หรือท่อนไม้ เทคนิคนี้จะต้องอาศัยการยึดติดระหว่างเท้ากับรถผ่านการล็อคของคลีทและบันได เมื่อมองเห็นสิ่งกีดขวางข้างหน้า ก็กะระยะและเทคตัวขึ้น ดึงแฮนด์ขึ้นพร้อมกับบันไดพร้อมๆ กัน การ ‘กี้บ’ นี้อาจใช้ได้ในการแกล้งคู่ต่อสู้ในการแข่งขัน เช่น หากเรากำลังนำอยู่ แล้วข้างหลังก็ดูดอยู่อย่างนั้น ไม่ยอมผลัดนำ ให้ท่านมองหาหลุมบนพื้น แล้วก็ ‘กี้บรถ’ ผ่านไป คนที่เอาแต่หมกอยู่ข้างหลังท่านก็จะเกิดอาการ ‘แตกจุ๊ง’ หรือวงแตก นั่นเอง 555

 

ทั้งหมดนี้เป็นเพียงคำศัพท์กำเมืองที่น่าสนใจส่วนหนึ่งเท่านั้น ยังมีคำเมืองอีกมาก ที่ถูกหยิบมาใช้ตลอดการตะลุยเข้าป่า ไม่รู้ว่าผมคิดไปเองหรือเปล่าว่าคนเมืองเราๆ มีอารมณ์ขันโดยพื้นเพอยู่แล้ว ยิ่งรวมกับคำศัพท์ต่างๆ ที่ดูสนุกเฮฮาด้วยตัวของคำมันเอง มันทำให้การเกิดเป็นคนเชียงใหม่ และได้มาปั่นจักรยานกับคนเชียงใหม่ สื่อสารกันด้วยกำเมือง เป็นสิ่งที่มีเสน่ห์มากๆ หากพี่ๆ น้องๆ ท่านไหนสนใจจะเข้าป่ากับคนเชียงใหม่ ก็มาเถอะครับ ทุกคนใจดี และพร้อมจะสร้างสีสันให้กิจกรรมนี้เป็นมากกว่าคำว่าปั่นจักรยาน... 

        เอาละ ผมขอตั๋วไปก่อนเน่อครับ ไปปั่นรถถีบก่อน บ่ะดีลืมเน่อคับ “เกิดเป๋นคนเมือง บะอู้เมือง ละไผจะอู้เมือง”
 
เรื่อง ฝาฟา
GESTURE POSTURE
ลีลา : ท่าทาง
บรรจง 100 เป็นมลาย...ย
CENTURY BREAK
ดื่มดี หรือ ไม่ดื่มดี หรือ ดื่มไม่ดี ดีกว่าไม่ดื่ม
TO DRINK OR NOT TO DRINK THAT IS THE QUESTION.
เมื่อเสืออยากลองวิ่ง
RUNTIGERRUN
LET’S TALK ABOUT RIDE
มักโข่
H I P  P A R T N E R S
สำนักงานนิตยสาร  H I P  M a g a z i n e  บริษัท  เชียงใหม่  ฮิพ  แม็กกาซีน  จำกัด
เลขที่  5 / 1  หมู่ 5  ตำบลสุเทพ  อำเภอเมือง  เชียงใหม่ 50200  โทรศัพท์  /  แฟ็กซ์  0 5 3 - 3 2 9 - 4 2 0
hipthailand@windowslive.com  +  hipthailand.cm@gmail.com
H I P   M A G A Z I N E   A N D   E V E N TS   C H I A N G   M A I   ©